Władysława Offenberger urodziła się 12 marca 1919 roku w Nowym Sączu. Jej ojciec, Samuel, pracował w Polskich Kolejach Państwowych, a rodzina mieszkała w domach robotniczych na osiedlu (na zdjęciu poniżej).


Mieszkania dla pracowników kolei w Nowym Sączu
nowy-sacz-stara-kolonia



Rodzice: Samuel i Mori / Maria Offenberger pobrali się w Przemyślu 8 kwietnia 1913 roku

samuel-and-maria-offenberger
(Zdjęcia z certyfikatów imigracyjnych, 1950).

Ojciec – Samuel Offenberger – urodził się w Horodence w powiecie Stanisławowskim – obecnie na terytorium Ukrainy – 23 czerwca 1886 roku (zm. 10 lutego 1951 roku).

Jego rodzice byli Alter Offenberger i Gitla-Beila Widman Offenberger.

W akcie urodzenia Władysława figuruje jako urzędnik kolejowy. W późniejszych dokumentach Polskich Kolei Państwowych jest określany jako starszy technik w dziale sprzętu i przewozów towarowych w Nowym Sączu, a po przeprowadzce rodziny do Krakowa (przed Młamą) w roczniku kolejowym jest wymieniany jako starszy technik w dziale inwestycji.

W latach przedwojennych rodzina Offenbergerów mieszkała w domu przy ulicy Halickiej 15 w Krakowie. Po wojnie, przed emigracją do Izraela, mieszkali przy placu Matejki 7/6 (5 marca 1949 roku – występują również jako ocaleni zarejestrowani w gminie żydowskiej w Krakowie).


Matka – Marya (w innych dokumentach wymieniona także jako Morie i Maria) Offenberger z domu Ehrlich Offenberger urodziła się w Jarosławiu 14 lipca 1887 r. (zm. 21 marca 1978 r. w Izraelu)

Jej rodzicami byli Salomon Ehrlich i Perla Holländer Ehrlich

Rodzina Offenberger na wakacjach, Słowenia, 1925 r.


Siostra Rudolfina („Ruth”) Offenberger urodziła się 24 grudnia 1913 roku w Nowym Sączu.

Po ukończeniu studiów stomatologicznych rozpoczęła pracę zawodową w Krakowie, gdzie poznała i poślubiła Abrahama „Romek” Kemplera, również dentystę, urodzonego w Gdowie 4 maja 1905 roku.

Po wybuchu wojny oboje uciekli z Polski na wschód, do państw alianckich. Abraham wstąpił do Wolnej Armii Polskiej pod dowództwem Andersa („Armii Andersa”).

Rudolfina również przeniosła się na wschód i pod koniec wojny dotarła przez Iran i Egipt pociągiem „Dzieci Teheranu” do Izraela (wówczas pod Mandatem Brytyjskim) i ostatecznie osiedliła się w Tel Awiwie.

Po wojnie ponownie się spotkali, założyli rodzinę i prowadzili prężnie działającą klinikę stomatologiczną, głównie przy ulicy Króla Salomona w Tel Awiwie.

Podczas II wojny światowej

Kiedy wojska niemieckie zajęły Kraków w 1939 roku, Władysławska uciekła z rodzicami na wschód.
Niewiele wiadomo o nich z tego okresu, poza następującymi punktami:

Udali się na wschód do wiejskiej osady, gdzie mieszkała Maria, przyjaciółka matki z dzieciństwa. Ugościła ich w domu niedaleko swojego domu, gdzie dzielili miejsce z innymi Polakami, którzy uciekli na wschód. Osada ta, której nazwy ani lokalizacji nie znamy, znajdowała się pod okupacją sowiecką i w tym okresie życie toczyło się mniej więcej normalnie.

Nie wiadomo, jakie było ich źródło utrzymania w tym czasie.

Władysławska i jej matka miały „nieżydowski wygląd”, co dawało im pewną pewność siebie w zachowaniu w osadzie, w której mieszkały.

Wraz z okupacją niemiecką i wkroczeniem wojsk nazistowskich na ten teren panował strach.
Ojciec Samuel stale odczuwał strach, obawiając się, że jego wygląd będzie świadczył o jego pochodzeniu.

Kobiety jednak nadal udawały, że nie są Żydówkami, lecz Polakami, które uciekły na Wschód. Chodziły co tydzień do kościoła i bez wstydu czy strachu (tak powiedzieli) wciskały się w kolejkę po chleb razem z innymi kobietami. Widok ich rudych włosów, piegów oraz niebiesko-zielonych oczu musiał mieć na nie wpływ, przynajmniej w tamtym czasie. Pod koniec wojny kilku sąsiadów przyznało im się, że wiedzą, że są Żydówkami, ale nikt nie doniósł na nie gestapo. Pod koniec wojny rodzina wróciła do Krakowa.

Po wojnie: Władysława z rodzicami w Krakowie




W czerwcu 1950 roku Władysława wraz z rodzicami przybyła do Hajfy statkiem Galila. Po krótkim pobycie w obozie przejściowym „Shar' Aliya”, cała trójka tymczasowo zamieszkała z siostrą Władysławy w jej domu w Tel Awiwie. Około rok później Emanuel przybył do Izraela i para ponownie się połączyła. Później udało im się uzyskać mieszkanie w Shikun Olim w Hadar Josef w Tel Awiwie, a następnie w 1957 roku przeprowadzili się do nowego mieszkania w Ramat Gan.

Na zdjęciu poniżej:
Władysława i Emanuel Sztakowscy – sfotografowani w pobliżu rezydencji w Shikun Hadar Josef,
Tel Awiw – połowa lat 50. XX wieku
emanuel-wladyslawa-eli-szatkowski

Na zdjęciu poniżej: Władysława Sztakowszk – sfotografowana w pobliżu rezydencji
w Shikkun Hadar Josef, Tel Awiw – połowa lat 50. XX wieku
wladyslawa-eli-szatkowski

 


Po nauce hebrajskiego rozpoczęła pracę jako księgowa w firmie „Solkur”, założonej w 1952 roku. Była to spółka zależna ds. marketingu i zakupów, utworzona we współpracy z Powszechnym Związkiem Zawodowym i firmą Soller Boneh. Przez lata firma sprzedawała asortyment produktów przemysłowych Kozran Koor, a później otworzyła firmy i agencje importu, marketingu i sprzedaży produktów konsumenckich, a także sieć sklepów w Tel Awiwie, Hajfie i Jerozolimie. Solkur stała się później spółką zależną Grupy Koor.

Po objęciu stanowiska w Solkur jej współpracownicy uznali, że polskie imię jest zbyt uciążliwe i postanowili, że jej hebrajskie imię będzie brzmiało „Varda”. Tak nazywali ją wszyscy jej przyjaciele i osoby, z którymi utrzymywała kontakty biznesowe aż do jej śmierci (oczywiście z wyjątkiem osób mówiących po polsku…). W jej dowodzie osobistym pozostało jednak oryginalne polskie imię.

Z biegiem lat awansowała w firmie, zostając główną księgową, a później główną księgową. Była wówczas jedną z najważniejszych kobiet w koncernie, gdyż w tamtym czasie kobiety na stanowiskach kierowniczych prawie nie zajmowały stanowisk kierowniczych.

Na zdjęciu poniżej: Emanuel Władysława Sztkowski – sfotografowany w pobliżu rezydencji w Ramat Gan – początek lat 70. emanuel-and-wladyslawa-szatkowski

Władysława "Varda" Sztakowska zmarła w Tel Awiwie latem 2002 roku i została pochowana na cmentarzu cywilnym Menucha Nechona w Beer Szewie, któremu przez wiele lat dokładała starań, aby promować pochówki cywilne.